Nature зерттеуі 1341–1343 жылдары Еуропадағы 16 ірі су тасқынын анықтады
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Nature журналында жарияланған зерттеу 1341 жылдың соңынан 1343 жылға дейін Еуропаның көп бөлігінде 16 ірі су тасқынын анықтады; олардың төртеуі 500–1000 жылда бір қайталанатын оқиғалар болды. Бұған дейін 1342 жылы жалғыз экстремалды оқиға саналған шілдедегі Магдалена су тасқыны кең серияның бөлігі екені анықталды. Авторлар бұл серияны жанартау атқылауларымен және арктикалық мұздың көпжылдық азаюымен байланыстырады.
1341–1343 жылдардағы су тасқындары сериясы
Жаңа құжаттық деректер жиынтығы 1341 жылдың соңынан 1343 жылға дейін Еуропаның көп бөлігінде 16 ірі су тасқынын анықтады. Олардың төртеуі — Магдалена, Варфоломей, Сретение және Яковлев тасқындары — 500–1000 жылда бір қайталанатын оқиғалар болды. 1342 жыл соңғы 700 жылдағы экстремалды су тасқындарының ең көп саны тіркелген жыл болды, ал 1343 жыл алғашқы ондыққа кіреді. Бұл 1342 жылғы шілдедегі Магдалена су тасқыны сол жылғы Еуропадағы жалғыз экстремалды оқиға деген бұрынғы түсінікті жоққа шығарады.
Әлеуметтік-экономикалық зардаптар ауқымы
Су тасқындарының сериясы мыңдаған адамның өмірін қиды және Қасиетті Рим империясының басты өзендері бойындағы көпірлер мен елді мекендердің көпшілігін қиратты, ауыл шаруашылығына келтірілген залал ашаршылыққа әкелді. Рейн мен Майн өзендеріндегі су деңгейлерінің қайталану кезеңі 100–1000 жылды құрады. Магдалена су тасқыны 1342 жылдың шілде айының соңында Қасиетті Рим империясының орталық бөлігінде, қазіргі Германия аумағында шарықтау шегіне жетті. Бұл оқиғалар Еуропадағы су тасқынының салдарын азайту тәсілдерінің түбегейлі өзгеруіне әкелді.
Ықтимал себептер туралы болжам
Зерттеу су тасқындарының шоғырлануының ықтимал себебі ретінде бірқатар жанартау атқылаулары мен арктикалық теңіз мұзының көпжылдық азаюын көрсетеді. Магдалена су тасқыны Жерорта теңізінен Орталық Еуропаға ылғал тасыған кең ауқымды Vb ауа райы жүйесінен туындаған болуы мүмкін. Магдалена су тасқынын тудырған жауын-шашынның қайталану кезеңі 10 000 жыл деп бағаланды. Авторлар бірнеше ай ішіндегі экстремалды су тасқындарының кластерлерін ескеретін жылдам әрі проактивті тәуекелдерді басқару стратегияларын қабылдауға шақырады, бұл Еуропадағы су тасқыны қаупін бағалаудың келесі циклінде қарастырылуы мүмкін.
Бұдан әрі
Алдағы уақытта қазіргі заманғы тәуекелдерді басқару модельдерінің мұндай тарихи тізбектерді қаншалықты ескеретіні бағаланады. Жанартау және мұз факторларының қазіргі жылыну жағдайында қалай көрінетіні әлі белгісіз.
1 дереккөз
Nature зерттеуі 1341–1343 жылдары Еуропадағы 16 ірі су тасқынын анықтады
