Иноуэ телескобы Күн бетіндегі Кельвин-Гельмгольц құйындарын алғаш рет түсірді
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
АҚШ Ұлттық күн обсерваториясы басқаратын Иноуэ күн телескобы Күн фотосферасындағы Кельвин-Гельмгольц тұрақсыздығының егжей-тегжейлі суреттерін алғаш рет алды. Nature журналында жарияланған және обсерватория мәлімдеген жаңалық магниттік энергия тасымалын басқаруы мүмкін айналмалы құйын құрылымдарын көрсетеді. Бұл плазма динамикасын түсінудегі маңызды қадам, дегенмен тәж жылынуының нақты механизмдері әлі белгісіз.
Алғашқы сурет
Мауи аралындағы Халеакала шыңында орналасқан Иноуэ күн телескобы жетілдірілген адаптивті оптика көмегімен Күн фотосферасындағы айналмалы өрнектерді түсірді. Халықаралық зерттеушілер тобы Кельвин-Гельмгольц тұрақсыздығының белгілерін — шағын құйын тәрізді құрылымдарды — анықтап, нәтижелерін 2026 жылғы 7 тамызда Nature журналында жариялады. Обсерватория директорының орынбасары Дэвид Боболц бұл бақылауды «күн және жұлдыз плазмасы динамикасын түсінудегі маңызды қадам» деп атады. Алынған суреттер 1870 жылдар шамасында лорд Кельвин мен Герман фон Гельмгольц теориялық болжаған құбылыстың алғашқы көрнекі дәлелі болды.
Кельвин-Гельмгольц тұрақсыздығы
Кельвин-Гельмгольц тұрақсыздығы әртүрлі жылдамдықтағы екі сұйықтық бір-біріне қатысты ығысқан кезде пайда болып, бөліну шекарасында толқын тәрізді немесе спиральды құйындар түзеді. Жерде бұл құбылыс бұлт түзілімдерінде, мұхит толқындарында, сондай-ақ Юпитер мен Сатурн атмосфераларында байқалады. Күн бетінде тұрақсыздық әртүрлі жылдамдықтағы плазма ағындары тоғысқан жерлерде пайда болып, күшті магнит өрісі аймақтарында тұрақты иірімдер жасайтын сияқты. Жаңа деректер мұндай құйындардың Күн бетінде кең таралғанын және олардың магнит өрісі сызықтарын үздіксіз айналдыра алатынын көрсетеді.
Тәж жылынуының жұмбағы
Ұлттық күн обсерваториясының аға ғылыми қызметкері Фридрих Вёгер бұл жаңалық Күннің сыртқы атмосферасы — тәжі — неліктен оның бетінен жүздеген есе ыстық екенін түсіндіруге көмектесуі мүмкін екенін атап өтті. Құйындар Күн жарқылдары мен лақтырылымдарын қоректендіретін магниттік энергияның жинақталуы мен босатылуына ықпал етеді, бұл ғарыштық ауа райына әсер етіп, Жердегі спутниктерге, электр желілеріне және байланысқа қауіп төндіреді. Зерттеушілердің болжамы бойынша, Кельвин-Гельмгольц тұрақсыздығы энергияны фотосферадан тәжге тасымалдауда шешуші рөл атқарады, алайда тікелей себеп-салдарлық байланыстар әлі анықталмаған. Ұлттық күн обсерваториясы құйындардың эволюциясы мен диссипациясын бақылау үшін жоғары ажыратымдылықтағы қосымша бақылауларды жоспарлап отыр.
Бұдан әрі
Ұлттық күн обсерваториясы құйындардың эволюциясы мен диссипациясын бақылау үшін жоғары ажыратымдылықтағы қосымша бақылауларды жоспарлап отыр. Алайда, тек тұрақсыздықтың өзі тәж температурасын түсіндіре ала ма немесе бұл процесс басқа магниттік құбылыстармен қалай әрекеттесетіні әлі де белгісіз.
2 дереккөз
Иноуэ телескобы Күн бетіндегі Кельвин-Гельмгольц құйындарын алғаш рет түсірді
