Timema тектес палочниктер миллион жыл бойы жыныссыз көбеюден кейін ген дозалау механизмін сақтап қалды
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Бангор университетінің докторы Даррен Паркер бастаған зерттеушілер Timema тектес палочниктердің жыныссыз көбеюдің миллион жылына қарамастан, жыныс хромосомаларындағы ген дозалау өтемі механизмдерін толық жұмыс істейтін күйде сақтағанын анықтады. PNAS журналында жарияланған жаңалық, мұндай жүйелер әлсіреген эволюциялық қысым кезінде ыдырайды деген болжамдарға күмән келтіреді.
Зерттеу
Ғалымдар АҚШ-тың батысында мекендейтін қанатсыз Timema палочниктерінің бірнеше түріндегі ген экспрессиясын зерттеді. Бұл жәндіктер миллион жылдан астам уақыт бойы тек партеногенез — ұрықтанбаған жұмыртқалардан эмбрион дамуы — арқылы көбейіп келеді, бұл жәндіктер үшін белгілі ең ұзақ жыныссыз кезең. Бангор университетінен доктор Даррен Паркердің жетекшілігімен топ X-хромосома гендерінің дозалық өтем жүйесіне назар аударды, ол қалыпты жағдайда еркек (XY) және ұрғашы (XX) дараларындағы экспрессияны теңестіреді. Нәтижелер Proceedings of the National Academy of Sciences журналында жарияланды.
Компенсация механизмінің сақталуы
Жыныстық жолмен көбейетін түрлерде ұрғашы дараларында екі X-хромосома, ал еркектерде бір X-хромосома болады, бұл ген экспрессиясын теңестіру механизмдерін қажет етеді. Timema ұрғашылары еркексіз көбейетіндіктен, зерттеушілер өтем жүйесі уақыт өте келе ыдырайды деп күткен. Алайда, сирек кездесетін дараларды талдау механизмнің толық жұмыс істейтінін көрсетті. Паркер жүйенің болжамға қайшы түрде деградацияланбағанын атап өтті.
Эволюциялық тұжырымдар
Миллион жыл бойы әрекетсіздіктен кейін ген дозалау өтем жүйесінің сақталуы эволюция қажетсіз биологиялық құрылымдардан әрдайым тез арылмайтынын көрсетеді. Нәтижелер әлсіреген іріктеу кезінде пайдаланылмайтын генетикалық жүйелердің ыдырауын болжайтын дәстүрлі модельдерге күмән келтіреді. Бұл ашылым белгілі бір белгілердің белсенді қолдаусыз қаншалықты ұзақ сақтала алатынын қайта қарастыруға түрткі болуы мүмкін.
Бұдан әрі
Зерттеу тобы басқа жыныссыз жәндіктерде ұқсас механизмдердің сақталғанын анықтауды жоспарлап отыр. Жануарлар әлемінде пайдаланылмайтын генетикалық жүйелердің мұндай ұзақ сақталуы қаншалықты кең таралғаны әлі белгісіз.
1 дереккөз
Timema тектес палочниктер миллион жыл бойы жыныссыз көбеюден кейін ген дозалау механизмін сақтап қалды
