Гёттинген университеті: Гавай жыныстарындағы рутений-100 ядродан ағуды дәлелдейді
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Гёттинген университеті жетекшілік еткен 2025 жылғы зерттеу Гавай жанартаулық жыныстарында рутений-100 изотопының артық мөлшерін анықтады, бұл Жер ядросынан мантияға сұйықтықтың ағуын білдіреді. Бұл жаңалық ядро мен мантияның толық химиялық оқшауланғандығы туралы түсінікті күмәнға салады. Сонымен қатар, Исландия, Реюньон және Галапагос аралдарындағы мантия плюмдерінен алынған үлгілер де зерттелді.
Рутений изотоптық ауытқулары
Гёттинген университетінің геохимигі Нильс Месслингтің тобы мантия плюмдерінің жанартаулық жыныстарындағы рутений изотоптарын өлшеудің жоғары дәлдіктегі әдістерін жасады. Гавайдан алынған үлгілер жоғарғы мантиямен салыстырғанда рутений-100-дің шағын, бірақ маңызды артық мөлшерін көрсетті — айырмашылық миллиондық үлестермен өлшенді. Рутений металдармен химиялық байланысатындықтан, бұл элементтің жердегі барлық қоры планетаның қалыптасуының алғашқы кезеңдерінде ядроға шөкті. Анықталған артықшылық вольфрамның ауытқушылық сипаттамаларымен бірге ядроны ең ықтимал көз ретінде көрсетеді, деп атап өтті авторлар Nature журналында.
Гавайдың терең мантиялық плюмі
Ядро мен мантия арасындағы шекара шамамен 2900 км тереңдікте орналасқан. Кейбір үлгілерге сәйкес, Гавай плюмі дәл осы шекарадан көтеріледі. Сейсмикалық зерттеулер Гавай астында темірге бай ультратөмен жылдамдықты аймақты анықтады, бұл сұйық сыртқы ядромен әрекеттесуді көрсетуі мүмкін. Жаңа изотоптық деректер бұл көрініске химиялық индикаторды қосып, ядро затының аз мөлшері жоғары көтерілген ағынмен ілесіп кеткенін болжайды. «Ағу» терминін тура мағынада түсінбеу керек: ядроның балқыған металы тікелей Килауэа жанартауына келетін белгілі бір жарықша жоқ.
Бұдан әрі
Месслинг тобы ядролық материалдың мантияға енуінің қаншалықты кең таралғанын тексеру үшін басқа ыстық нүктелерден үлгілерді зерттеуді жоспарлап отыр. Алайда, бұл деректер Жердің химиялық эволюциясы үлгілерін қайта қарауды талап ете ме және жер қыртысындағы бағалы металдардың таралуы туралы түсініктерге әсер ете ме, белгісіз.
1 дереккөз
Гёттинген университеті: Гавай жыныстарындағы рутений-100 ядродан ағуды дәлелдейді
