Ирак шииттік топтардың 30 қыркүйекке дейін қарусызданудан бас тартуы себебінен дағдарысқа ұшырап отыр
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Ирак премьер-министрі Али аз-Заиди ықпалды шииттік топтар, оның ішінде «Катаиб Хезболла» мен «Харакат ан-Нуджаба» 30 қыркүйектегі соңғы мерзімге дейін қарусызданудан бас тартуы себебінен өршіп келе жатқан дағдарысқа ұшырап отыр. Кейбір фракциялар қарулы күштерге қосылуға келіскенімен, негізгі проирандық топтардың бас тартуы бүкіл бастаманы қауіпке тігуде. Қақтығыс АҚШ қысымы мен Ормуз бұғазының жабылуынан экономикалық күйзелістер аясында өрбіп отыр.
Қарусызданудан бас тартқан топтар
Ирактағы ең ауыр қаруланған топтардың бірі, проирандық «Катаиб Хезболла» үкіметтің талабын үзілді-кесілді жоққа шығарып, өзінің «қарсыласу қаруын» сақтап, дамыта беретінін мәлімдеді. «Харакат ан-Нуджаба» да қарусыздану заңсыз қаруларға қатысты болуы керек, ал «Иракты қорғағандарға» емес деп мәлімдейді. Ал «Сарая ас-Салам», «Асаиб Ахль аль-Хак» және «Катаиб аль-Имам Али» сияқты топтар қарулы күштерге кірігуге келісті. Алайда негізгі топтардың бас тартуы бүкіл үдерісті күмән туғызады; Мустансирия университетінің профессоры Талиб Мұхаммед Карим тіпті жарияланған келісімнің өзі «болжамды» болуы мүмкін деп ескертті.
АҚШ қысымы және экономикалық қиындықтар
Қарусыздану бастамасы АҚШ-тың Иранмен соғыс жағдайындағы қысымымен, сондай-ақ Ирактағы ауыр экономикалық ахуалмен белсенді түрде алға жылжып отыр. Мемлекеттік бюджеттің 90%-дан астамын құрайтын мұнай кірістері Ормуз бұғазының жабылуынан кейін күрт төмендеді: экспорт тәулігіне 3,3 миллион баррельден наурызда шамамен 600 мыңға дейін қысқарды. Экономикалық күйзеліс шетелдік инвестицияларды тарту қажеттілігін күшейтті, ол үшін тұрақты жағдай қажет. Аз-Заиди үкіметі тәуелсіз ополченияларды қарусыздандыруды егемендікті қалпына келтіру мен капитал тартудың кілті деп санайды.
Егемендік туралы дау
Кейбір топтар қаруды сақтауды АҚШ әскерінің болуымен және сыртқы қауіптермен ақтаса, сарапшы Кадхим әл-Хадж қарусыздануды шетелдік күштерді шығарумен байланыстыру өзектілігін жоғалтты деп санайды. Ол қазір шабуылдар шекара арқылы жүзеге асып жатқанын, бұл шартты мағынасыз ететінін атап өтті. Сондай-ақ әл-Хадж қарусыздану үдерісі тек Ирактың ішкі ісі болуы тиіс екенін айтты. Даулар мемлекеттің анықтамасы туралы іргелі сұрақтарды көтереді: профессор Карим егер қарулы топтар конституциялық тәртіптен тыс әрекет етсе, «қайшылық» туралы ескертеді.
Бұдан әрі
30 қыркүйектегі соңғы мерзім таяп қалды, үкімет талаптарды орындатпаса, билікке нұқсан келуі мүмкін. Әз-Заидидің бағынбаған топтарды кең ауқымды қақтығысқа ұшыратпай қарусыздандыра алатыны әзірге белгісіз.
1 дереккөз
Ирак шииттік топтардың 30 қыркүйекке дейін қарусызданудан бас тартуы себебінен дағдарысқа ұшырап отыр
