Хомейни доктринасы соғысқа қарамастан Ирандағы жазалаудың үдеуін түсіндіреді
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
АҚШ-Израиль соққылары басталған ақпан айынан бері Иранда жазалау қарқыны күрт өсті: тек 2026 жылдың маусымында кемінде 101 адам өлім жазасына кесілді. Аятолла Хомейнидің негізгі доктринасы кез келген басқа ойды қатаң жазалауды талап етеді және мемлекетті сақтау үшін кез келген әдісті қолдануға рұқсат береді. Сарапшылардың пікірінше, АҚШ пен Израильдің әскери стратегиясы Ислам Республикасының репрессиялық логикасын өзгерткен жоқ.
Хомейни доктринасы
Ислам Республикасы аятолла Рухолла Хомейнидің қағидасына негізделген: режимге қарсы кез келген әрекет ең қатаң жазалануы тиіс. 1988 жылы сол кездегі президент Али Хаменеиге жазған хатында Хомейни бұл қағиданы «факихтың абсолютті қамқорлығына» (велаят-е мотлаке-е факих) дейін кеңейтіп, мемлекет мүддесі исламның кез келген екінші дәрежелі догматтарынан жоғары деп мәлімдеді. Бұл доктрина Революциялық соттарға саяси тұтқындарға, көбінесе тәуелсіз заңдық қорғаусыз, өлім жазасына кесуге рұқсат береді.
Жазалаудың өсуі
2025 жылы Иранда кемінде 2 159 адам жазаланды, бұл өткен жылдың көрсеткішінен екі еседен астам. 2026 жылдың ақпан айынан бері кемінде 40 адам саяси түртпілі бар айыптаулар бойынша өлім жазасына кесілді, ал 27 наурыздағы атысты тоқтатудан кейін жазалау саны өсті: маусымда кемінде 101. Үкімет 3 117 наразылық білдірушінің қазасын мойындады; HRANA құқық қорғау тобы 6 000-нан астам расталған өлімді санады, ал басқа бағалаулар 17 000-нан 36 500-ге дейін ауытқиды. 70-тен астам наразылық білдіруші Исфаһандағы өлім жазасына кесілгендер камерасында отыр, олардың кемінде 26-ы жеке камераларға ауыстырылды.
Әскери қысымның сәтсіздігі
АҚШ пен Израильдің стратегиясы ұзаққа созылатын соғыс президент Дональд Трамптың қоқан-лоқыларымен қосылып, режимнің мінез-құлқын өзгертеді немесе жаппай наразылық тудырады деген болжамға негізделген. Алайда, қайта жанданған әуе соққылары да, әскери науқан да режимнің құлауына немесе саяси өзгерістерге әкелген жоқ. Жазалау мен репрессия туралы деректер Иранның ішкі қауіпсіздік аппаратының бұзылмағанын және өзгермес идеологиялық императивтерге сәйкес әрекет ететінін көрсетеді.
Бұдан әрі
Иран режимі бақылауды күшейткен сайын жазалау қарқынын сақтап немесе тіпті үдетуі мүмкін. АҚШ-Израиль науқаны репрессиялардың идеологиялық негізіне әсер етпейінше, ішкі қарсылық режимге қауіп төндіре ала ма, әлде жоқ па, белгісіз.
2 дереккөз
Хомейни доктринасы соғысқа қарамастан Ирандағы жазалаудың үдеуін түсіндіреді
