Жасырын күш қараңғы материяны жеңілдетіп, ғарыштық құрылымдардың өсуін баяулатады
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Жаңа теориялық зерттеу көрсеткендей, қараңғы материя бөлшектері арасындағы қосымша тартылыс күші Ғаламның кеңеюі барысында оларды тиімді түрде жеңілдетіп, ғарыштық құрылымдардың өсуін баяулатады. Journal of Cosmology and Astroparticle Physics журналында жарияланған еңбек қараңғы сектордағы жасырын өзара әрекеттесу мүмкіндігін және оның контринтуитивті салдарын көрсетеді. Нәтиже космологиялық бақылаулардағы шағын, бірақ тұрақты алшақтықтарды түсіндіру әрекеттерін қиындатады.
Қараңғы күш гипотезасы
Планк спутнигі мен басқа да аспаптардың дәл бақылаулары стандартты космологиялық модельдегі кернеулерді анықтады. Реликтілік сәулелену өлшемдері заттың үлкен масштабтарда болжанғаннан гөрі тығызырақ шоғырланғанын көрсетсе, Ғаламның кеңеюі туралы кейбір деректер алыс өткендегі баяу қарқынды меңзейді. Осы шағын алшақтықтар ғалымдарды тек қараңғы материя бөлшектері арасында әсер ететін қосымша «қараңғы күштің» болу мүмкіндігін зерттеуге итермеледі. Зерттеудің жауапты авторы, Perimeter Institute-тен Захари Вайнер, қараңғы материя туралы әзірге тек гравитациялық әсерлер бойынша белгілі екенін, бұл жасырын өзара әрекеттесулерге орын қалдыратынын атап өтті.
Контринтуитивтік әсер
Топ қараңғы материя бөлшектері гравитациядан тыс үлкен қашықтықтарда тартылатын модельдер класын зерттеді. Мұндай күш бөлшектердің шоғырларға тиімдірек жиналуына көмектескенімен, ол Ғаламның кеңеюі барысында қараңғы материяны жеңілдететіні анықталды. Тиімді массаның жоғалуы гравитациялық әсерді әлсіретіп, ірі ғарыштық құрылымдардың өсуі, әдетте, үдемей, керісінше баяулайды — бұл күткенге қарама-қарсы. Мақалада айтылғандай, әсер барлық зерттелген модельдер нұсқаларында тұрақты.
Қайшылықтардың шиеленісуі
Алынған нәтижелер қазіргі космологиялық қайшылықтарды шешу әрекеттерін қиындатады. Егер қараңғы материя шын мәнінде жасырын күшке ие болса, оның жиынтық әсері құрылымдардың қалыптасуын жай ғана жылдамдатумен шектелмейді — неғұрлым нәзік баяулау байқалады. Бұл ерте Ғаламдағы тығыз материя бейнесін кейінгі галактикалар мен шоғырлардың эволюциясымен үйлестіруді қиындатады. 2 тамызда JCAP-та жарияланған зерттеу қараңғы күштің бар болуын жоққа шығармайды, бірақ оның салдары қарапайым күтулерге қайшы келетінін көрсетеді.
Бұдан әрі
Вера Рубин атындағы обсерватория мен Square Kilometre Array-ден болатын болашақ шолулар ғарыштық құрылымдардың карталарын әлдеқайда жоғары дәлдікпен жасауға мүмкіндік береді, бұл осы модельдердің сыни тексерісі болады. Мұндай күштің шын мәнінде бар-жоғы әзірге белгісіз, бірақ жұмыс қарапайым суық қараңғы материя парадигмасынан шығу қажеттігін атап көрсетеді.
1 дереккөз
Жасырын күш қараңғы материяны жеңілдетіп, ғарыштық құрылымдардың өсуін баяулатады
