Уорик университеті астрономдары қара құрдымдардың жұтқан материясының басым бөлігін кері шығаратынын анықтады
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Уорик университетінің астрономдары Swift J1727.8-1613 қара құрдымының 2023 жылғы жарылысын бақылай отырып, оның джеттер мен желдер арқылы жұтқан заттың дерлік тең мөлшерін шығарғанын анықтады. Бұл шығарындылар жүйе өте әлсірегеннен кейін де жалғасып, аккрецияның бұрынғы модельдеріне қайшы келді.
2023 жылғы жарылыс
Swift J1727.8-1613 жүйесі 2023 жылы жарқын рентген көзі ретінде анықталып, бірнеше айға созылған жарылыстың бастамасы болды. Жүйедегі қара құрдым жақын жұлдыздан газ тартып, қатты қызған аккреция дискісін құрайды. Уорик университетінің астрономдары Еуропалық Оңтүстік обсерваториясының Өте Үлкен Телескопын пайдаланып, мұндай оқиғаның ең толық оптикалық жазбасын алды. Бақылаулар белсенділіктің бірнеше сатысын қамтып, қоректену процесін нақты уақыт режимінде бақылауға мүмкіндік берді.
Тұрақты джеттер мен желдер
Күтпеген жағдай, күшті джеттер мен желдер қара құрдымның жарықтығы төмендегеннен кейін де ұзақ уақыт бойы сақталды. Зерттеудің жетекші авторы доктор Ноэль Кастро Сегура команда аккреция жылдамдығына тең дерлік жылдамдықпен заттың шығарылғанын көріп таңғалғанын айтты. «Адамдар көбіне қара құрдымдар айналасындағының бәрін жұтып қояды деп ойлайды. Біз одан да күрделі процесті бақылап отырмыз», – деді ол. Нәтижелер қара құрдымдар түсетін заттардың елеулі бөлігін шығарып, тыныш кезеңде де қоршаған ортасын өзгерте алатынын көрсетеді.
Ғарыштық ас қорыту жүйесі
Алынған деректер қара құрдымдарды түбі жоқ шұңқырлар деген дәстүрлі көзқарасқа күмән келтіреді. Оның орнына олар материяның өңделіп, ғарышқа кері лақтырылатын ғарыштық «ас қорыту жүйесі» бар екенін болжайды. Мұндай кері байланыс процессі галактикалардың эволюциясына әсер етуі мүмкін, өйткені қара құрдымдардың желдері мен джеттері жұлдызаралық ортаға энергия енгізеді. 31 шілдеде жарияланған зерттеу аккрецияның теориялық модельдеріне жаңа шектеулер белгілейді.
Бұдан әрі
Болашақта Чрезвычайно Большой Телескоп (Өте Үлкен Телескоп) сияқты обсерваториялар одан да әлсіз шығарындыларды зерттеуге мүмкіндік береді. Барлық қара құрдым жүйелері осындай тұрақты шығарындыларды көрсете ме, әлде 2023 жылғы аномалияны бірегей жағдайлар тудырды ма, әзірге белгісіз.
1 дереккөз
Уорик университеті астрономдары қара құрдымдардың жұтқан материясының басым бөлігін кері шығаратынын анықтады
