Марио Фишер-Гёдде бастаған зерттеу: динозаврларды жойған астероид Юпитердің ар жағынан келген
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
2024 жылы Кёльн университетінен Марио Фишер-Гёдде бастаған зерттеу 66 миллион жыл бұрын динозаврларды жойған астероидтың Юпитердің ар жағынан келгенін растады. Ғалымдар Чиксулуб кратерінің қалдықтарындағы рутений изотоптарын талдап, соққы денесінің шығу тегін анықтады.
Чиксулуб соққысы
Шамамен 66 миллион жыл бұрын диаметрі 10–15 км астероид Юкатан түбегіне 20 км/с жылдамдықпен соғылып, диаметрі 180 км Чиксулуб кратерін құрады. Соққы тау жыныстарын буландырып, атмосфераға шаң мен күйе көтерді, олар айлар бойы күн сәулесін бөгеп, әлемдік азық-түлік тізбектерін бұзды. Бағалаулар бойынша, түрлердің 75%-ы, соның ішінде ұшпайтын динозаврлардың барлығы қырылды, бірақ қазіргі құстардың арғы тегі аман қалды.
Шығу тегін іздеу
1980 жылы Луис пен Уолтер Альварестер планетаның көптеген нүктелерінде иридийге бай қабатты ашқаннан бері ғылыми қоғамдастық жойылуға астероид соққысы себеп болды деген қорытындыға келді. Кейінірек, 1990 жылы Чиксулуб кратері анықталды. Алайда, астероидтың құрамы мен нақты шыққан жері Фишер-Гёдде тобының 2024 жылы Science журналында жариялаған жұмысына дейін белгісіз болып қалды.
Рутений изотоптарының дәлелдері
Ғалымдар Дания, Италия және Испаниядағы бор және палеоген кезеңдерінің шекаралық қабатынан алынған үлгілерді зерттеп, негізінен жер қыртысынан емес, соққы денесінен түскен рутений изотоптарын өлшеді. Изотоптық белгі Юпитердің ар жағында қалыптасқан нысандарға сәйкес келеді, бұл Чиксулуб астероидының сыртқы Күн жүйесінен шыққанын көрсетеді. Нәтижелер планета ғалымдарын Жер орбитасын кесіп өтетін сыртқы Күн жүйесінен келген ежелгі нысандардың популяциясын қайта қарауға итермелеуі мүмкін.
Бұдан әрі
Ұқсас изотоптық әдістерді алдыңғы жаппай жойылулардың шығу тегін анықтау үшін басқа соққы кратерлеріне қолдануға болатыны әзірге белгісіз. Бұл зерттеу Күн жүйесінің динамикалық тарихына жаңа көзқарас әкелуі ықтимал.
1 дереккөз
Марио Фишер-Гёдде бастаған зерттеу: динозаврларды жойған астероид Юпитердің ар жағынан келген
