Австралия зерттеуі: 16 жасқа дейінгі жасөспірімдердің 81%-ы әлеуметтік желі тыйымын елемейді
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Австралияның интернет-реттеушісі eSafety сауалнамасы көрсеткендей, 16 жасқа дейінгі балаларға әлеуметтік желілерге тыйым салынғанына жарты жыл өтсе де, жасөспірімдердің 81%-ы платформаларға қол жеткізе береді. 2026 жылдың шілдесінде жарияланған зерттеуге сәйкес, олардың 58%-ы күн сайын қолданады және белсенділік айтарлықтай төмендемеген. Бұл деректер Канберраның маусым айында тыйымды бұзғаны үшін ең жоғары айыппұлды екі есеге — 100 миллион австралия долларына дейін арттырғаны аясында алынды.
Зерттеу нәтижелері
eSafety есебіне сәйкес, 2025 жылдың желтоқсанында заң күшіне енгеннен кейін үш ай өткенде 16 жасқа толмаған жасөспірімдердің 81%-ы әлеуметтік желілерде қалды, оның 58%-ы күн сайын кірді. Шектеулер австралиялық жасөспірімдердің цифрлық белсенділігін айтарлықтай төмендете алмады. Зерттеушілер наурыз айындағы пайдалану көрсеткіштері тыйым салынғанға дейінгі кезеңмен салыстырғанда іс жүзінде өзгермегенін атап өтті.
Жас верификациясының сәтсіздіктері
Басты себеп ретінде платформалардың жасты тексерудің тиімді шараларын сақтамауы аталды. Аккаунттары сақталған жасөспірімдердің жартысына жуығы платформалар олардың жасын тексермегенін мәлімдеді; қалғандары профильдерде 16+ жасы көрсетілгенін немесе алгоритмдер оларды қате үлкенірек деп анықтағанын айтты. Реттеуші Meta (Facebook және Instagram), Snapchat, TikTok және Google (YouTube) бес платформада ықтимал бұзушылықтарды тергеп жатыр.
Қазақстан ұқсас тыйымды қарастыруда
Қазақстан да 16 жасқа дейінгі балаларға әлеуметтік желілерге тыйым салуды жоспарлап отыр — тиісті норма үкіметтің қарауында. Австралия тәжірибесі, әсіресе жаһандық жас верификациясының күрделілігін ескерсек, мұндай шектеулердің орындалу мүмкіндігіне күмән тудырады. Австралиялық eSafety бес платформадағы ықтимал бұзушылықтарды тергеп, үкімет реттеушінің ақпарат жинау өкілеттіктерін кеңейтті.
Бұдан әрі
Алдағы айларда eSafety тергеуі аяқталады, содан кейін платформаларға қатысты ықтимал айыппұлдар туралы шешім қабылдануы мүмкін. Қазақстанда тыйымның заң жобасы әзірге талқылануда және Австралия тәжірибесі оның қабылдануына әсер етуі мүмкін.
3 дереккөз
Австралия зерттеуі: 16 жасқа дейінгі жасөспірімдердің 81%-ы әлеуметтік желі тыйымын елемейді
