2026 жылғы дағдарыс Орталық Азияның Ресей жанармайына тәуелділігін әшкереледі
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
2026 жылдың жазында Каспий құбыр консорциумы терминалының тоқтауы мен Ресейдің экспорттық шектеулері тудырған жанармай дағдарысы Орталық Азия елдерін көпжылдық энергетикалық тәуелділікті қайта қарауға мәжбүрледі. Ресейден 95% жанармай алатын Қырғызстан өткір тапшылыққа тап болды, ал Өзбекстан стратегиялық резерв құруға кірісті.
2026 жылы жеткізудің үзілуі
2026 жылдың шілдесінде ұшқышсыз аппараттардың соққылары Новороссийскідегі Каспий құбыр консорциумының теңіз терминалын уақытша тоқтатты. Жұмыс 27 шілдеде қайта жанданғанымен, оқиға негізгі экспорт маршрутының осалдығын көрсетті. Сонымен бірге, ішкі нарықтағы қысым аясында Ресей бензин мен дизель отынының экспортын шектеді, бұл Орталық Азияға үш онжылдық тұрақты жеткізуге нүкте қойды.
Қырғызстанның нәзік тәуелділігі
Қырғызстан ең осал болып шықты: жылына тұтынатын 1,6 млн тонна жанармайдың 90-95%-ын Ресейден алады. 2026 жылдың мамыр-маусым айларында жеткізудің күрт қысқаруы Бішкекті Қазақстан, Өзбекстан, Әзербайжан және Беларусь сынды балама жеткізушілермен шұғыл келіссөздер бастауға мәжбүр етті. Ондаған жылдар бойы қалыптасқан толық дерлік тәуелділік елді жылдам баламаларсыз қалдырды.
Әртүрлі дайындық деңгейлері
Өзбекстан 2026 жылдың алғашқы бес айында шикі мұнай мен мұнай өнімдерін 1 млрд доллардан астам сомаға импорттағанына қарамастан (бензин импорты 85,1%-ға өсті), 120 мың тонна стратегиялық бензин резервін құруға кірісті. Атырау, Павлодар және Шымкенттегі жаңғыртылған мұнай өңдеу зауыттары бар Қазақстан айтарлықтай өзін-өзі қамтамасыз ете алатындығын көрсетіп, тез арада шұғыл жеткізушіге айналды. Дағдарыс өңірдегі энергетикалық тұрақтылықтың айқын контрасттарын атап өтті.
Бұдан әрі
Орталық Азия үкіметтері жанармай жеткізуді әртараптандыруды жеделдетеді деп күтілуде, жаңа келісімдер бойынша келіссөздер жүргізілуде. Қырғызстанның қоймалар мен балама импорт маршруттарына ірі инвестицияларсыз ресейлік жанармайға 95 пайыздық тәуелділігін қаншалықты жылдам төмендете алатыны белгісіз.
1 дереккөз
2026 жылғы дағдарыс Орталық Азияның Ресей жанармайына тәуелділігін әшкереледі
