Қазақстанда электр қуатының профициті сұраныс өсуіне байланысты тұрақсыз күйінде қалып отыр
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
2025 жылы Қазақстанда электр энергиясын өндіру рекордтық 123,1 млрд кВт·сағ жетті, бірақ тұтыну 124,6 млрд кВт·сағ болып, тапшылық қаупін күшейтті. Үкімет 2027 жылға қарай профицит уәде еткенімен, 2026 жылдың басындағы шамалы артықшылық тозған инфрақұрылым мен өсіп келе жатқан сұраныс салдарынан күмәнді сейілтпеді.
Өндіріс пен тұтыну арасындағы алшақтық
2025 жылы Қазақстан 123,1 млрд кВт·сағ электр энергиясын өндірді – бұл тарихи максимум, алайда 124,6 млрд кВт·сағ тұтыну 1,5 млрд кВт·сағ тапшылыққа әкелді. Елде 251 генерация көзі бар, оның ішінде 169 жаңартылатын энергия көздері (ЖЭК) нысаны және ескірген көмір станциялары. Халық санының өсуі, өнеркәсіп, деректер орталықтары мен көлікті электрлендіру жүктемені арттыруда.
Үкіметтің профицит болжамы
Энергетика министрі Ерлан Аккенженов 2029 жылға дейін жаңа қуаттарды іске қосу профицит тудырып, экономика мен халықтың қажеттілігін толық өтейтінін мәлімдеді. 2026 жылдың бірінші тоқсанында өндіріс тұтынудан 100 млн кВт·сағ асып түсті: 33,7 млрд-қа қарсы 33,6 млрд кВт·сағ. Энергетика министрлігі 2027 жылға қарай өзін-өзі қамтамасыз етуді, ал 2029 жылға қарай 20 пайыздық профицит күтеді.
Сарапшылардың сенімділік туралы ескертулері
«Атамекен» ҰКП сарапшысы Бахытбек Байзақов профицитке қол жеткізу жаңа нысандар құрылысы кестелерінің қатаң сақталуына байланысты екенін, ал бұрынғы кейінге қалдырулар жүйеге салмақ түсіргенін ескертеді. Тіпті бір айлық кідіріс шыңдық жүктемелер кезінде сыни болып табылады. Қазақстан электрмен жабдықтаушы ұйымдар қауымдастығының басшысы Сергей Агафонов ағымдағы профицитті «операциялық» және тұрақсыз деп атап, жазғы сұраныс оны жоя алатынын атап өтті. Көптеген қолданыстағы қуаттардың техникалық шектеулері бар немесе жөндеуде тұр.
Бұдан әрі
Жаңа энергетикалық жобалар 2029 жылға дейін аяқталады деп жоспарланған, алайда қайталанатын кідірістер мерзімдерге күмән тудырады. Сарапшылар тұтыну одан әрі өскенде Қазақстанның маусымдық ажыратулардан аулақ бола алуы белгісіз екенін айтады.
1 дереккөз
Қазақстанда электр қуатының профициті сұраныс өсуіне байланысты тұрақсыз күйінде қалып отыр
