Қазақстандағы жұмысшылардың жартысы ғана зейнетақы жарнасын төлейді
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қазақстандағы 4,7 млн жұмысшы ғана тұрақты түрде зейнетақы жарнасын аударады, бұл жұмыс күшінің жартысынан азын құрайды, деп хабарлайды ҚҚА Аналитикалық орталығының 2026 жылғы 1 маусымдағы шолуы. Жинақталған зейнетақы қаражаты 27,7 трлн теңгеге жетіп, жыл басынан бері 5,4%-ға өсті. Дегенмен, төмен қамту деңгейі жинақтау жүйесі үшін құрылымдық сын-қатер болып қала береді.
Қамту мәселесі
Қазақстандағы жұмыс күшінің жартысынан азы – небәрі 4,7 млн адам – тұрақты түрде (жылына 9–12 ай) зейнетақы жарнасын төлейді, деп көрсетілген ҚҚА шолуында. Бұл халықтың едәуір бөлігі зейнетке шыққанда жинақтарының жетіспеушілігіне тап болу қаупін тудырады. Сарапшылар қамтуды кеңейтуді жинақтау жүйесінің басты міндеті деп атайды.
Жинақтардың өсуі мен құрылымы
Зейнетақы жинақтары 2026 жылғы 1 маусымда 27,7 трлн теңгеге жетіп, жыл басынан бері 5,4%-ға өсті. Бұл өсім жұмыспен қамтудың, жалақының және инвестициялық кірістің артуына байланысты. Инвестициялық кіріс жинақтардың жалпы көлемінің 40%-дан астамын құрайды. Портфель консервативті болып қалуда: 61% – мемлекеттік бағалы қағаздар, 22% – сыртқы басқаруда. Құралдардың 96%-дан астамы инвестициялық рейтингке ие, бұл тәуекелдерді төмендетеді, бірақ кірістілікті шектейді.
Жеке басқару
Жеке компаниялардың басқаруында небәрі 110 млрд теңге, яғни барлық зейнетақы активтерінің 0,4%-ы ғана бар, деп хабарлайды ҚҚА. Қалған 99,6%-ын Ұлттық банк басқарады. Жеке басқарушы компаниялар 2026 жылы оң кірістілік көрсетті, ал Ұлттық банк инфляция 4,3% болған кезде небәрі 3,03% табыс тапты. Сектор баяу дамып келеді, бұл әртараптандыруды шектейді. ҚҚА тұрақты жарналармен қамтуды кеңейтуге, ресми жұмыспен қамтуды арттыруға және зейнетақы саясатының болжамдылығын қамтамасыз етуге назар аударуды ұсынады.
Бұдан әрі
Азаматтарды міндетті немесе ынталандырушы түрде тарту шаралары енгізілетіні әзірге белгісіз. Кірістілікті арттыру үшін жеке басқаруды қалай кеңейтуге болатыны да ашық күйінде қалып отыр.
6 дереккөз
Қазақстандағы жұмысшылардың жартысы ғана зейнетақы жарнасын төлейді
