Қазақстандықтар табысының жартысын несие өтеуге жұмсайды
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Қазақстандық үй шаруашылықтары табысының 50%-ын қарызға қызмет көрсетуге жұмсайды, ал жалпы қарыз көлемі 25,3 триллион теңгеден асты. Бұл көрсеткіш бір жыл бұрынғы 42%-дан айтарлықтай өсті. Депозиттердің нақты өсімі инфляциядан төмен болып отыр.
Қарыздың табысқа қатынасы
Ұлттық банктің деректері бойынша, 2026 жылдың екінші тоқсанында үй шаруашылықтарының қарызының табысқа қатынасы 50%-ға жетті, бұл бір жыл бұрынғы 42%-дан жоғары. Жалпы үй шаруашылықтарының қарызы 2026 жылғы 1 шілдедегі жағдай бойынша 25,3 триллион теңгені құрады, оның ішінде тұтыну несиелері 14,8 триллион теңге, ал ипотека 8,9 триллион теңге болды. Тұтыну несиелері бойынша орташа пайыздық мөлшерлеме 19,5%, ал ипотека бойынша 14,2% құрады.
Қарыз өсімінің факторлары
Тұтыну несиелерінің, әсіресе ұзақ мерзімді тауарлар мен автокредиттердің қарқынды өсуі қарыз деңгейінің артуына әкелді. Мемлекеттік субсидияланған «7-20-25» ипотекалық бағдарламасы да үлес қосты: 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында 1,2 триллион теңге жаңа ипотекалық несие берілді. Ал нақты жалақы жылдық есепте небәрі 5%-ға өсті, бұл 8,3% инфляциядан төмен.
Реттеу шаралары
Ұлттық банк макропруденциалдық шараларды қатайтты, оның ішінде қамтамасыз етілмеген тұтыну несиелері бойынша тәуекел коэффициенттерін арттыру және ипотека бойынша несие сомасының кепіл құнына қатынасын шектеу. 2026 жылғы маусымда ол инфляциялық тәуекелдерге байланысты базалық мөлшерлемені 50 базистік тармаққа көтеріп, 13,5%-ға жеткізді. Алайда Halyk Finance сарапшылары несиелеу өсімін тежеу үшін мөлшерлемені одан әрі көтеру қажет болуы мүмкін деп есептейді.
Бұдан әрі
Ұлттық банк базалық мөлшерлемені 2026 жылғы 15 тамызда қайта қарауды жоспарлап отыр. Қосымша қатаңдату шаралары дефолттардың күрт өсуінсіз қарыз жинақталуын бәсеңдетуге жеткілікті бола ма, белгісіз.
1 дереккөз
Қазақстандықтар табысының жартысын несие өтеуге жұмсайды
