Антарктика түбі суының жоғалуы жеделдеп, мұхит ағыстарын бәсеңдетеді
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Жаңа зерттеу Оңтүстік мұхиттың ең терең қабаты бұрын ойлағаннан жылдамырақ тарылып, соңғы онжылдықта өзгеріс қарқыны үдегенін көрсетеді. Салқын тығыз антарктикалық түбі суы (AABW) дүниежүзілік мұхит көлемінің 40%-ға дейінін қозғалысқа келтіріп, Жердің климаттық жүйесін реттейді. Бұл циркуляцияның бәсеңдеуі жаһандық жылу бөлінуіне және теңіз деңгейіне алысқа жететін салдарлар тудыруы мүмкін.
Қабаттың тарылуы
Антарктикалық түбі суы (AABW) материк жағалауында теңіз мұзы қатып, тұзды суды қалдырғанда пайда болады, ол мұхит түбіне батады. Содан кейін бұл тығыз су массасы солтүстікке таралып, Атлант, Тынық және Үнді мұхиттарының терең бассейндерін толтырады. Жаңа өлшемдер AABW көлемінің айтарлықтай азайғанын, соңғы онжылдықта жоғалту қарқыны үдегенін көрсетеді. Ғалымдар бұл өзгерісті антарктикалық шельфтік мұздықтардың еруінің күшеюімен байланыстырады, ол тұщы су қосып, бату процесін бұзады.
Жаһандық циркуляцияға әсері
AABW түзілуінің бәсеңдеуі жаһандық мұхит конвейерін — планета бойынша жылуды қайта бөлетін ағыстар жүйесін әлсіретеді. Бұл циркуляция жылы беткі суды полюстерге жылжытып, салқын терең суды экваторға қайтарады, климаттық режимдерді реттейді. Ағыстың әлсіреуі ауа райы жүйелерін өзгертіп, теңіз экожүйелеріне әсер етіп, кейбір жағалауларда теңіз деңгейінің көтерілуін жеделдетуі мүмкін. Компьютерлік модельдер ағымдағы үрдістер сақталса, циркуляция 2050 жылға қарай 40%-ға бәсеңдеуі мүмкін екенін болжайды.
Зерттеу әдістемесі
Nature Climate Change журналында жарияланған зерттеу 35 ғылыми круиз бен 30 жылдық спутниктік бақылау деректерін талдады. Зерттеушілер AABW көлемінің өзгерісін бақылау үшін Оңтүстік мұхиттағы температура, тұздылық және оттегі деңгейін өлшеді. Жаңа Оңтүстік Уэльс университетінің ғалымдары басқарған топ 1990-жылдардан бері қысқару қарқыны екі есе артқанын анықтады. Нәтижелер бұрынғы болжамдармен сәйкес келеді, бірақ процесс күткеннен жылдамырақ жүріп жатқанын көрсетеді.
Росс теңізінің геологиялық дәлелдері
IODP U1524 учаскесіндегі Росс теңізінің шөгінді өзектері плиоцен-плейстоцен кезеңінде тығыз түптік судың пайда болуымен байланысты турбидті ағындардың болғанын көрсетеді. Бұл шөгінділер қазіргі байқалатын процестердің ұзақ мерзімді перспективасын ұсына отырып, Антарктика түптік суының өткен динамикасының геологиялық жазбасын береді.
Бұдан әрі
Зерттеу тобы AABW өзгерістерін нақты уақытта бақылау үшін қосымша автономды шұңқырларды орналастыруды жоспарлап отыр. Халықаралық климаттық саясаткерлердің циркуляцияның одан әрі төмендеуін болдырмау үшін Антарктиканың еруін бәсеңдете алатыны белгісіз.
2 дереккөз
Антарктика түбі суының жоғалуы жеделдеп, мұхит ағыстарын бәсеңдетеді
