Теңгенің құлдырауы құрылымдық қысымды көрсетеді, ФРС саясатын емес
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Теңге долларға шаққанда 475-ке дейін әлсіреді, бұл 18 айдағы ең төменгі көрсеткіш. Ішкі фискалдық қысым мен мұнай кірістерінің төмендеуі себеп болды. Дегенмен, Ұлттық банк маусымда мөлшерлемені 14,5%-ға дейін көтергеніне қарамастан, әлсіреу жалғасуда.
Фискалдық және мұнай қысымы
Теңгенің әлсіреуі ең алдымен мемлекеттік шығыстардың өсуі мен мұнай экспортынан түсетін кірістердің азаюына байланысты. Қаржы министрлігінің мәліметінше, Қазақстанның бюджет тапшылығы 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында ЖІӨ-нің 2,8%-ына дейін кеңейді. Мұнай өндіру орта есеппен тәулігіне 1,6 млн баррельді құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 5%-ға аз, шетел валютасының түсуін қысқартты.
Ақша-несие саясатының шектеулілігі
Ұлттық банк 15 маусымда базалық мөлшерлемені 100 базистік тармаққа көтеріп, 14,5%-ға жеткізді, бірақ бұл теңгенің құлдырауын тоқтата алмады. Halyk Finance сарапшылары мөлшерлеменің көтерілуі нарықта едәуір ескерілгенін, ал нақты пайыздық мөлшерлемелер инфляция 12,8% болған кезде 2,3% деңгейінде теріс болып қала беретінін атап өтті. Орталық банктің маусымдағы интервенциялары небәрі $120 млн құрады, бұл үрдіске қарсы тұру үшін жеткіліксіз.
Сыртқы және ішкі факторлар
Кең таралған пікірге қарамастан, ФРС шешімдері теңгеге ішкі факторлармен салыстырғанда аз әсер етеді. Freedom Finance талдауы бойынша, теңге мен ФРС мөлшерлемесі арасындағы корреляция 2024 жылғы 0,7-ден 2026 жылы 0,3-ке дейін әлсіреді. Оның орнына теңгенің қозғалысы фискалдық теңгерім мен мұнай бағасының құбылмалылығымен тығыз байланысты.
Тоқаев тұсындағы инвестициялық өсім
Қазақстандағы негізгі капиталға инвестициялар Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың жеті жылдық мерзімінде 23 триллион теңгеге жетті. Бұл кезең жаһандық тұрақсыздыққа қарамастан құрылымдық реформалар мен макроэкономикалық тұрақтылықпен сипатталды.
Бұдан әрі
Ұлттық банк келесі мөлшерлеме шешімін 20 тамызда жариялайды, ал нарықтар одан әрі көтеру ықтималдығына қатысты екіге бөлінген. Фискалдық консолидация немесе сыртқы қолдау жақын арада валютаны тұрақтандыру үшін жеткілікті бола ма, белгісіз.
2 дереккөз
Теңгенің құлдырауы құрылымдық қысымды көрсетеді, ФРС саясатын емес
