Құмырсқа миын зерттеу: ата-ана қамқорлығы қоректену тізбегінен дамыған
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Nature журналында жарияланған зерттеу клональды құмырсқаларда ата-ана қамқорлығы ежелгі нейрондық қоректену тізбектерін қайта бағыттау арқылы дамығанын көрсетті. Рокфеллер университетінің ғалымдары 60 000 нейронды картаға түсіріп, аштықты реттейтін желілердің әлеуметтік мінез-құлықты іске қосуға бейімделгенін анықтады. Дегенмен, бұл ежелгі тізбектердің молекулалық деңгейде қалай өзгергені әлі белгісіз.
Зерттеу дизайны
Рокфеллер университетінің ғалымдары клональды құмырсқалардың (Ooceraea biroi) түрін пайдаланды, бұл түрде жұмысшылар клональды көбейеді және дернәсілдерге күтім жасайды. Олар электронды микроскопия және генетикалық құралдар арқылы 60 000 нейроннан тұратын бүкіл миды картаға түсірді. Команда жалғыз тіршілік ететін жәндіктердегі қоректену мінез-құлқын реттейтін нақты нейрондық тізбектерді анықтады.
Негізгі нәтижелер
2026 жылғы 8 шілдеде Nature журналында жарияланған зерттеу ата-ана құмырсқаларында аштықты бақылайтын нейрондардың қамқорлықты іске қосу үшін қайта бағытталғанын көрсетті. Команда бұл қоректену тізбектерін жасанды түрде белсендіргенде, құмырсқалар аштық сигналдарынсыз-ақ дернәсілдерді тамақтандыра бастады. Нәтиже әлеуметтік жәндіктер арасында консервативті эволюциялық механизмді болжайды.
Құмырсқа-зомби саңырауқұлағының механизмі
Ophiocordyceps unilateralis, паразиттік саңырауқұлақ, миды жұқтырмай-ақ құмырсқаның мінез-құлқын басқарады. Ол белгілі бір бұлшықеттерге әсер етіп, құмырсқаны тәуліктің нақты уақытында өсімдікке өрмелеуге мәжбүрлейді, споралардың оңтайлы таралуын қамтамасыз етеді.
Бұдан әрі
Зерттеушілер аралар немесе термиттер сияқты басқа әлеуметтік түрлерде де осындай нейрондық қайта бағыттау бар-жоғын тексеруді жоспарлап отыр. Бұл ежелгі тізбектердің өзін-өзі қамтамасыз етуден аллопарентальды күтімге көшу үшін молекулалық деңгейде қалай өзгертілгені әлі белгісіз.
2 дереккөз
Құмырсқа миын зерттеу: ата-ана қамқорлығы қоректену тізбегінен дамыған
