Орталық Азияда ұл балаға артықшылық беру салдарынан селективті түсік сақталуда
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
Орталық Азияда ұл бала тууға деген мәдени қысымнан туындаған селективті түсіктер жалғасуда, деп хабарлайды RFE/RL. Бұл тәжірибе туу арақатынасын бұрмалайды: кейбір аймақтарда 100 қызға шаққанда 120 ұл бала тіркеледі. Белсенділер қолданыстағы тыйымдарды қатаң сақтауға шақырады.
Мәдени тамырлар
Орталық Азия қоғамдарында ұл балалар дәстүрлі түрде әулетті жалғастырушы және қартайған ата-ананы қолдаушы ретінде бағаланады. Бұл артықшылық кейбір отбасыларды пренаталдық жынысты анықтау мен ұрық әйел болған жағдайда жүктілікті үзуге итермелейді. Бұл тәжірибе патриархалдық нормалар күшті ауылдық аймақтарда жиі кездеседі.
Демографиялық салдар
Туу арақатынасындағы теңгерімсіздік статистикада көрінеді: Тәжікстанда 2023 жылы 100 қызға шаққанда 115 ұл бала тіркелсе, Өзбекстан мен Түрікменстанның кейбір бөліктерінде ұқсас көрсеткіштер байқалады. Демографтар ұзақ мерзімді салдар үйленбеген ерлердің артық болуына және әлеуметтік тұрақсыздықтың өсуіне әкелуі мүмкін деп ескертеді.
Құқықтық және әлеуметтік шаралар
Орталық Азияның барлық елдері селективті түсіктерге тыйым салған, бірақ құқық қолдану әлсіз. Қазақстан 2022 жылы жүкті әйелдерге міндетті кеңес беруді енгізді, алайда тәжірибе сақталуда. ҮЕҰ көптеген клиникалардың заңды айналып, ақылы жынысты анықтау қызметін ұсынып жатқанын хабарлайды. Аймақтық үкіметтер халықаралық ұйымдардың мониторинг пен жазаны күшейту талабына тап болуда.
Канададағы жыныстық таңдау аборттары туралы пікірталас
Канададағы соңғы медициналық редакциялық мақала ұрықтың жынысын ашуды 30 аптаға тыйым салуды ұсынды. Бұл тәжірибе дәстүрлі түрде Азиямен байланысты, бірақ қазір Канадада өсіп келе жатқан алаңдаушылық тудыруда, транскрипцияға сәйкес.
Ұрық жынысын анықтау мерзімі
Қазіргі заманғы технологиялар жүктіліктің 18-аптасында-ақ ұрықтың жынысын анықтауға мүмкіндік береді, дейді Торонто университетінің биоэтикері Керри Боумен. Бұл ерте анықтау терезесі ұл балаға деген күшті қалауы бар аймақтарда жыныстық таңдау бойынша түсіктерді жеңілдетеді.
Бұдан әрі
Аймақтағы үкіметтер селективті түсіктерге қарсы заңдардың орындалуын күшейту жолдарын қарастыруда. Дегенмен, мәдени көзқарастар қатаң шараларсыз өзгере ме, белгісіз.
6 дереккөз
Орталық Азияда ұл балаға артықшылық беру салдарынан селективті түсік сақталуда
