Қазақстан $20,4 млрд ПИИ тартады, өңдеу өнеркәсібі көш бастайды
Материал бірнеше дереккөз негізінде жасанды интеллектпен дайындалды — түпнұсқаларға сілтемелер төменде.
2025 жылы Қазақстанға тікелей шетелдік инвестициялар $20,4 млрд құрады, бұл 2024 жылмен салыстырғанда 14,4% артық. Өңдеу өнеркәсібі өсім бойынша көш бастап, алғаш рет тау-кен секторынан озып шықты. Дегенмен, мұнай-газ саласына инвестициялар айтарлықтай төмендеді.
Секторлық инвестициялардың өзгерістері
2025 жылы Қазақстанның өңдеу өнеркәсібі $4,4 млрд ПИИ тартып, тау-кен секторынан озып шықты, ол $3,4 млрд алды. Мұнай және газ өндіру сегменті күрт төмендеп, инвестициялар $0,6 млрд-қа дейін түсті, 2018-2019 жылдардағы $12,1 млрд-тан. Сонымен қатар, сауда секторы $3,3 млрд, қаржы қызметі $2,5 млрд, ал ақпарат және байланыс, сондай-ақ көлік және логистика секторлары әрқайсысы $1,3 млрд тартты.
Инвестор елдердің үлесі
Нидерланды Қазақстандағы шетелдік инвесторлар тізімін $4,6 млрд-мен бастады, одан кейін Ресей $2,9 млрд және Қытай $2,8 млрд инвестициялады. Таяу Шығыс және Оңтүстік-Шығыс Азия елдерінен капиталдың айтарлықтай өсуі байқалды: БАӘ $1,6 млрд, Сингапур $1,5 млрд, ал Катар 2024 жылмен салыстырғанда өз инвестицияларын сегіз есеге арттырып, $1,3 млрд құрады.
Тікелей шетелдік инвестициядағы фантомдық юрисдикциялар
Қазақстандағы мәлімделген тікелей шетелдік инвестициялардың едәуір бөлігі салықты оңтайландыру үшін жиі қолданылатын 'фантомдық юрисдикциялармен' байланысты. Бұл инвестициялардың нақты экономикалық әсері туралы сұрақтар туғызады. Айырмашылық нақты ПШИ көрсеткіштері мәлімделгеннен төмен болуы мүмкін екенін көрсетеді.
Экономикалық реформалар және ҚҚС өсуі
Қазақстан 2026 жылға қарай бюрократиялық кедергілерді азайту және мемлекеттік активтерді жекешелендіруді қоса алғанда, елеулі экономикалық реформаларды жүзеге асыруда. Саясаттағы маңызды өзгеріс - мұнай кірістеріне тәуелділіктен бас тартуды білдіретін Қосылған құн салығын (ҚҚС) 16 пайызға арттыру жоспары.
Нақты мәнде ТШИ төмендеуі
Номиналды өсімге қарамастан, Қазақстанның тікелей шетелдік инвестициялары соңғы онжылдықта нақты мәнде төмендеді. Хабарланған ТШИ-дің үштен біріне жуығы салықты оңтайландыру үшін пайдаланылатын «жалған юрисдикциялардан» келеді, бұл нақты экономикалық әсерге күмән тудырады.
Бұдан әрі
Инвестиция көздері мен секторларын әртараптандыруға назар аударылуы мүмкін. Мұнай-газ саласына инвестициялардың төмендеуі болашақ экономикалық стратегияларға қалай әсер ететіні белгісіз.
3 дереккөз
Қазақстан $20,4 млрд ПИИ тартады, өңдеу өнеркәсібі көш бастайды
